Τί είναι το Industry 4.0; Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τεχνολογία παίζει ένα τεράστιο ρόλο στην καθημερινότητα μας ενώ ο συνεχώς μεταβαλλόμενος τρόπος ζωής έχει μεγάλο ανίκτυπο και στη βιομηχανία. Στην πραγματικότητα, η ανθρωπότητα καταναλώνει όλο και περισσότερο ενώ παράλληλα γίνεται πιο απαιτητική στην ποιότητα που λαμβάνει. Αυτά τα δυο σημαντικά στοιχεία πιέζουν την παραδοσιακή βιομηχανία να αντεπεξέλθει στα νέα δεδομένα. Τα τελευταία χρόνια γίνεται προσπάθεια ώστε να δοθεί μια διέξοδος. Ένα τρίτο στοιχείο είναι η συζήτηση που εντείνεται παγκοσμίως, σχετικά με την σπάταλη χρήση των φυσικών πόρων του πλανήτη μας. Μπορεί η τεχνολογία να δώσει λύσεις στο μετασχηματισμό της παραγωγής σε πιο πράσινη και φιλική;

Σε αυτό το συνεχώς μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον έρχεται η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση για να καλύψει της ανάγκες του κοινωνικου συνόλου. Παρουσιάζονται νέες προσεγγίσεις στις παραδοσιακές τεχνικές παραγωγής στη βιομηχανία. Τα τελευταία περίπου οκτώ χρόνια, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εμφανίζονται όλο και περισσότερες έξυπνες τεχνολογίες, δημιουργώντας παράλληλα νέες ορολογίες. Η προσπάθεια επκεντρώνεται στη διασύνδεση μεγάλης κλίμακας Μ2Μ (Machine to Machine) επικοινωνίων. Το Internet of Things (IoT) έλκει την τεχνολογία προς την κατεύθυνση της παρακολούθησης και εντοπισμού προιόντων από την παραγωγή τους ως τον τελικό χρήστη.

Η συγκεκριμένη δραστηριότητα δημιουργεί την ανάγκη αξιοποίησης νέων τεχνικών αυτοματισμού, πιο βελτιωμένων και αξιόπιστων επικοινωνιών ενώ μπαίνει στο κάδρο πια και η παρακολούθηση προιόντων, υπηρεσιών και διαδικασιών. Από την άλλη μεριά, υπάρχει ταυτόχρονη δραστηριότητα στην ανάπτυξη έξυπνων συστημάτων για την ανάλυση και τη διάγνωση προβλημάτων χωρίς την ανάγκη της ανθρώπινης παρέμβασης.

Γιατί έχουμε ανάγκη μια τέταρτη βιομηχανική επαναστάση;

Το industry 4.0 ήδη έχει ως αποτέλεσμα τα εργοστάσια ανά τον κόσμο να αυξάνουν και να βελτιώνουν τους αυτοματισμούς τους. Έτσι για παράδειγμα δίνεται η δυνατότητα ανάλυσης δεδομένων και επικοινωνίας μέ άλλα εργοστάσία που ανήκουν στον ίδιο εταιρικό όμιλο . Αυτή η δραστηριότητα που παλαιότερα λάμβανε χώρα μέσω του ανθρώπινου δυναμικού, πια είναι αυτόματη. Εξοικονομείται λοιπόν χρόνος των εργαζομένων ώστε να περάσουν σε πιο περίπλοκα ή πιο υψηλά καθήκοντα.

Το Industry 4.0 στην πραγματικότητα δεν είναι ένα νέο είδος τεχνολογίας αλλά μια νέα προσέγγιση στις υπάρχουσες, ώστε να επιτευχθεί ένας ανώτερος σκοπός, από αυτον που υπηρετούσε η κάθε μια ξεχωριστά, πριν δέκα χρόνια. Γενικοί σκοποί είναι η διασύνδεση, η μείωση σπατάλης πόρων, η αύξηση της παραγωγικότητας, η ευελιξία κλπ.

Ιστορική αναδρομή

Η πρώτη βιομηχανική επανάσταση ώθησε τη Βρετανία από τη γεωργία στη βιομηχανική παραγωγή κατά των 19ο αιώνα. Η δεύτερη βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε με τη μαζική επεξεργασία του μετάλλου, συνέχισε με την ηλεκτροδότηση των εργοστασίων και κατέληξε με τις πρώτες προσπάθειες μαζικής παραγωγής περίπλοκων προιόντων, όπως τα αυτοκίνητα. Τέλος, η Τρίτη βιομηχανική επανάσταση ώθησε την βιομηχανία στην μετατόπιση από τα μηχανικά και ηλεκτρικά συστήματα στα ψηφιακά, ενώ παράλληλα εισήγαγε έννοιες όπως η ρομποτική και ο αυτοματισμός, οι οποίες εν γένει ξεκίνησαν να παίρνουν ένα τεράστιο μερίδιο στην περαιτέρω εξέλιξη της τεχνολογίας.

Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση εμφανίζεται την προηγούμενη δεκαετία να κατευθύνει την βιομηχανία πρός την πλήρη ψηφιοποίηση(digitisation) της. To industry 4.0 χρησιμοποιεί το IoT και συστήματα όπως αισθήτηρες για να συλλέγουν μεγάλες ποσότητες δεδομένων τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους παραγωγούς ως εργαλεία καταρχάς για την ανάλυση και βελτίωση των προιόντων τους. Όμως ένας ακόμη τρόπος αξιοποίησης αυτών των εργαλείων είναι η επεξεργασία των δεδομένων με τέτοιες μεθόδους ώστε ο παραγωγός να χρησιμοποιεί τις πρώτες ύλες με φειδώ, δλδ να παραγγέλνει όσες χρειάζεται για να παράγει ικανή και μόνο ποσότητα προιόντων που θα μπορεί να απορροφήσει η αγορά. Για παράδειγμα, το value stream management είναι μια θεωρία που έχει αναπτυχθεί και εφαρμόζεται αρκετές δεκαετίες. Με τις προσλαμβανουσες που μπορεί να λάβει λόγω του industry 4.0 έχει πλέον τη δυνατότητα να εφαρμοστεί ακόμη πιο αποδοτικά.

Ένας άλλος νέος τομέας είναι τα έξυπνα εργοστάσια(Smart factories), τα οποία βρίσκονται στην καρδιά του Industry 4.0. Ήδη ενσωματώνουν συστήματα συλλογής δεδομένων και προηγμένες επικοινωνίες με σκοπό την εξελιξη της γραμμής παραγωγής και της ανεφοδιαστικής αλυσίδας, φέρνωντας ένα πολύ υψηλότερο επίπεδο αυτοματισμού και περαιτέρω ψηφιοποίησης. Αυτό σημαίνει ότι οι μηχανές θα αρχίσουν να χρησιμοποιούν, αν όχι ήδη, συστήματα αυτόβελτιστοποίησης και αυτόρρύθμισης, ακόμη και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης(AI) ώστε να ολοκληρώσουν περίπλοκες εργασίες που τελικά θα οδηγήσουν στη μείωση του κόστους παραγωγής και την αύξηση του προιόντος ή της υπηρεσίας.

Από πού ξεκίνησε το industry 4.0;

Το industry 4.0 δεν ξεκίνησε από κάποια εταιρία αλλά από την Γερμανική κυβέρνηση, το 2013. Η μέλετη που εκπονήθηκε, εξηγούσε την στρατηγική που η Γερμανία θα ακολουθούσε τα επόμενα χρόνια προς την κατεύθυνση της ψηφιοποίησης της παραγωγής, εξαλείφοντας την ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό στο πεδίο. Η καγκελάριος Άνγκελα Μάρκελ, για πρώτη φορά μίλησε ανοιχτά για την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση στο παγκόσμιο οικονομικό φόρουμ του Νταβός, το 2015. Σε εκείνη την ομιλία αναφέρθηκε στην ανάγκη διασύνδεσης του ιντερνετ με τη βιομηχανική παραγωγή. Από τότε έχουν παρθεί πολλές πρωτοβουλίες σε διεθνές επίπεδο. Κυβερνήσεις και εταιρίες έχουν μπεί σε ένα ράλυ επενδύσεων και ανταγωνισμού.

Δεν υπάρχει λοιπόν καμμία αμφιβολία ότι η προηγούμενη και η τρέχουσα δεκαετία θα είναι ιστορικές για την εξέλιξη της τεχνολόγιας. Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση δεν έχει να κάνει όμως μόνο με την τεχνολογική εξέλιξη. Όπως κάθε αλλαγή, έτσι και η συγκεκριμένη, υπόκειται σε ηθικά διλήμματα, τα οποία θα αναλυθούν σε επόμενα άρθρα. Ώς τότε ας αναλογιστούμε όλοι μας, αν θέλουμε να λάβουμε μέρος σε αυτό που ήδη διαμορφώνεται μπροστά μας και αν ναι, πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ώστε να εξελιχθεί πρός όφελος του πλανήτη και της ανθρωπότητας.